تبلیغات
ولی العصر - قدر

قدر

یکشنبه 22 مرداد 1391 10:54 ق.ظ

نویسنده : سروش بابائی

 

به بهانه ورود به شبهای پرفیض و سرنوشت ساز «قدر»

 

مقدمه:

 

ماه مبارک رمضان، ماه بهار قرآن است، ماه ضیافت الله است، ماه رحمت و مغفرت است، ماه پالایش جسم و روح است. گرچه همه ساعات و  ثانیه های ماه مبارک رمضان پر خیر و برکت می باشد، اما در این میان شب قدر از جایگاه ویژه ای برخوردار است، به طوری که قرآن کریم در توصیف این شب می فرماید: «لیلة القدر خیر من ألف شهر»[1] در اهمیت این شب همین بس که یک سوره در توصیف و تبیین آن، نازل گردیده است.

 

مفسران و دانشمندان اسلامی، شب قدر را از جهات مختلف مورد بحث و بررسی قرار داده اند، اما آنچه که این مقاله سعی دارد به آن بپردازد اینست که...
بقیه را در ادامه مطلب بخوانید.

مفهوم شناسی:

واژه «قدر» به معنای اندازه گیری است.[2]  و شب قدر، شبی است که همه امور و مسائل سرنوشت ساز ، در آن شب مقدر می شود. «فیها یفرق کل امر حکیم».[3]

در اینکه چرا این شب «شب قدر» نامیده شده است؟ مفسران نظریه های متعددی را بیان داشته اند از جمله:

? -  قدر : شرف و منزلت:

 مرحوم طبرسی می گوید: «از آن رو به این شب، «قدر» گفته اند كه داراى شرافت و شانى عظیم است.» [1] چنان چه قرآن مى فرماید:

«ما قدروا الله حق قدره»[2]

یعنى عظمت و شان خدا را آن گونه كه باید به جا نیاوردند.

2 _ قدر: تنگی و ضیق:

بعضی دیگر گفته‏اند: كلمه «قدر» به معناى ضیق و تنگى است، و «شب قدر » را بدان جهت «قدر » خوانده‏اند كه زمین در آن شب، به واسطه کثرت فرود فرشتگان، تنگ مى‏شود. [3] مانند:

«و من قدر علیه رزقه»[4].

3 _ قدر: تقدیر و اندازه گیری:

اکثر  مفسران بر این باورند که:  شب قدر، به این جهت «قدر» نامیده شده که جمیع مقدرات بندگان در تمام سال، در آن شب تعیین می شود. شاهد این معنی  آیات 3 و 4 سوره «دخان» است که می فرماید:

«انا انزلناه فی لیلة مبارکة انا کنا منذرین، فیها یفرق کل امر حکیم»[5]

ما این کتاب مبین را در شبی پر برکت نازل کردیم، و ما همواره انذار کننده بوده ایم، در آن شب که هر امری بر طبق حکمت خداوند تنظیم و تعیین می گردد.

روایات متعددی این معنای سوم را تایید می کند. از جمله از حضرت امام رضا (ع) نقل شده است که فرمودند:

«...یقدر فیها ما یكون فى السنة من خیر او شر او مضرة او منفعة او رزق او اجل و لذلك سمیت لیلة القدر»[6]

این شب را  «لیلة القدر» نامیده اند، چون آنچه مربوط به سال است، از قبیل خوبى، بدى، زیان، سود، روزى (معیشت) و سرآمد عمرها در آن شب اندازه گیرى مى شود.

 ویژگی های شب قدر:

شب قدر دارای ویژگی های است که به بخشی از آنها اشاره می شود:

الف:  نزول قرآن:

یکی از ویژگی ها و امتیازات شب قدر اینست که قرآن، کتاب هدایت و راهنمای بشر و معجزه جاوید پیامبر اعظم(ص) در این شب نازل شده است. که سه آیه از قرآن کریم این مطلب را تایید می کنند:

نخست: آیه اول سوره «قدر»:

«انا انزلناه فی لیله القدر»؛

دوم: آیه سوم سوره «دخان»:

«انا انزلناه فی لیلة مباركة»

و سوم: آیه صد و هشتاد و پنج سوره «بقره»:

«شهر رمضان الذی انزل فیه القرآن».

از روایات اسلامی استفاده می شود که نه تنها قرآن، بلکه همه کتابهای آسمانی در ماه مبارک رمضان نازل شده اند.

عن ابی عبدالله(ع) قال: نزلت التوراة فی ست مضین من شهر رمضان، و نزل الانجیل فی اثنتی عشرة مضت من شهر رمضان، و نزل الزبور فی ثمانی عشرة مضت من شهر رمضان، و نزل الفرقان فی لیلة القدر.[7]

حضرت امام جعفر صادق (ع) فرمودند:

تورات در ششم ماه مبارک رمضان و انجیل در دوازدهم و زبور در هیجدهم و قرآن مجید در شب قدر نازل گردیده است.

ب: رقم خوردن سرنوشت:

یکی دیگر از ویژگی ها و خصوصیات شب قدر اینست که در این شب مقدرات و سرنوشت انسان ها از قبیل مرگ و زندگی، وسعت یا تنگی روزی، خیر و شر و....  به مدت یک سال تعیین می گردد.

 سئل اباجعفر(ع) عن قول الله عزوجل: «انا انزلناه فی لیلة مبارکة» قال: نعم لیلة القدر و هی فی کل سنة فی شهر رمضان فی العشر الاواخر فلم ینزل القران الا فی لیلة القدر قال الله عزوجل: «فیها یفرق کل امر حکیم». قال: یقدر فی لیلة القدر کل شی یکون فی تلک السنة الی مثلها من قابل خیر و شر و طاعة و معصیة و مولود و اجل او رزق فما قدر فی تلک السنة و قضی فهو المحتوم و لله عزوجل فیه المشیئة.[8]

از حضرت امام باقر(ع) از معناى آیه"انا انزلناه فى لیلة مباركة"سؤال شد، حضرت فرمود: بله شب قدر كه همه ‏ساله در ماه رمضان در دهه آخرش تجدید مى‏شود شبى است كه قرآن جز در آن شب نازل نشده، و آن شبى است كه خداى تعالى در باره‏اش فرموده: "فیها یفرق كل امر حكیم".  آنگاه فرمود: در آن شب هر حادثه‏اى كه باید در طول آن سال واقع گردد تقدیر مى‏شود، چه خیر و چه شر، چه طاعت و چه معصیت، و چه فرزندى كه قرار است متولد شود، و یا اجلى كه بنا است فرا رسد، و یا رزقى كه قرار است برسد، پس آنچه در این شب مقدر شود، و قضایش رانده شود قضایى است‏حتمى، ولى در عین حال مشیت‏خداى تعالى در آنها محفوظ است.

ج:  نزول ملائک:

از ویژگی های دیگری شب قدر  نزول ملائک و فرشتگان است. بر اساس آیه شریفه «تنزل الملائکة و الروح فیها باذن ربهم من کل امر»[9] فرشتگان و روح در آن شب به اذن پروردگار شان برای تقدیر هر کار نازل می شوند.

در اینکه منظور از روح کیست؟ بعضی گفته اند: «جبرئیل امین» است که «روح الامین» نیز نامیده می شود. بعضی «روح » را به معنی «وحی» تفسیر کرده اند. به قرینه آیه 52 سوره شوری «و کذلک َ اوحینا الیک روحا من امرنا» «همان گونه که بر پیامبران پیش وحی فرستادیم، بر تو نیز «وحی» را به فرمان خود وحی کردیم». برخی دیگر روح را مخلوق عظیمی مافوق فرشتگان دانسته اند . چنانکه شخصی از امام صادق(ع) سوال کرد: آیا روح همان جبرئیل است؟ حضرت در پاسخ فرمود:

«ان جبرئیل من الملائکة و  ان الروح  هو  خلق اعظم من الملائکة ا لیس یقول الله تبارک و تعالی: تنزل الملائکة و الروح؟[10]

جبرئیل از ملائکه است و روح اعظم از ملائکه است. مگر خداوند متعال نمی فرماید: ملائکه و روح نازل می شوند.»[11]

اما فرشتگان به چه منظور نازل می شوند؟ در این رابطه مفسران نظرات متعددی را اظهار داشته اند:

امین الاسلام طبرسی در این زمینه می گوید:

«تنزل الملائکه و الروح یعنی جبرائیل فی لیلة القدر الی الارض لیسمعوا الثناء علی الله و قراءة القران و غیرها من الاذکار » فرشتگان در شب قدر نازل می شوند تا مدح و ثنای خداوند و قرائت قرآن و سایر اذکار را بشنوند.[12]

عده ای دیگر معقتقدند که فرشتگان به منظور سلام نمودن بر مومنین نازل می شوند.[13]

قرآن هدف از نزول فرشتگان را این چنین بیان می فرماد:

«تنزل الملائکة و الروح فیها باذن ربهم من کل امر»[14]

«فرشتگان برای تقدیر و تعیین سرنوشت ها و آوردن هر خیر و برکتی در آن شب نازل می شوند، و هدف از نزول آنها انجام این امور است.»[15]

اما میزبان فرشتگان در زمین کیست؟ از آنجای که باید بین مهمان و میزبان سنخیت وجود داشته باشد، باید میزبان فرشتگان، اشرف خلایق و برترین بندگان خداوند در روی زمین یعنی امامان معصوم(ع) باشند.[16] روایات فراوانی گواه بر این مدعاست از جمله:


نوشته شده توسط علیرضا نور علی پور




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: قدر ،
آخرین ویرایش: - -